"But when the battle was hottest, Hugh Miller was a loyal combatant, not a free lance; and no man could more promptly resent dictation and interference, even when that dictation and that interference came from those he otherwise honoured." Thomas N. Brown in The Life and Times of Hugh Miller (1809), p. 185
Image by Innova Labs from Pixabay
Frilenser je osoba koja nije zaposlena za stalno kod jednog poslodavca i ugovorene poslove obavlja ili pojedinačno ili angažovanjem u slobodno vreme. Frilenseri najčešće poslove nalaze preko specijalizovanih platformi gde firme i pojedinci traže radnike za pojedinačne poslove ili projekte. Sistemom ocenjivanja i preporuka oni frilenseri koji dobro obavljaju poslove imaju mogućnost da budu zapaženi i češće angažovani uz povećanje cene njihovog angažovanja. Obično se smatra da se frilensingom bave isključivo programeri ali iako je možda većina frilensera vezana za programiranje i srodne IT (informatičke) oblasti na tržištu postoji potražnja za frilenserima u svim oblastima gde je moguće nekoga angažovati na daljinu. Pored programera tu spadaju dizajneri, grafičari, pisci, umetnici, stručnjaci za obradu zvuka i/ili videa, stručnjaci za marketing i organizaciju, ljudi koji vode timove ili rešavaju probleme, sakupljanje i obrada podataka, sistematizacija poslova, knjigovodstvo, pravni poslovi, lektura, prevodi, obrada teksta itd.
Važno je da se razume da frilensing nije vezan (samo) za povremene i jednostavne poslove. Ljudi iz ove oblasti su često veoma iskusni, profesionalni i posvećeni poslovima koje obavljaju. Ono što oni žele je više fleksibilnosti i najčešće to i dobiju.
Neke od poznatijih platformi za freelancere
Upwork
Fiverr
Freelancer
PeoplePerHour
Toptal
99designs
Behance
Dribbble
LinkedIn
The Work Crowd
DesignCrowd
Taskrabbit
Simply Hired
Aquent
Mediabistro
Gigster
FlexJobs Corporation
AngelList
Envato
Hubstaff
FlexJobs
Cloud Peeps Inc.
Truelancer
Designhill
Gun.io Incorporated
Poreklo pojma frilenser
Sama reč ima etimološko poreklo u reči ‘lance’ što označava vrstu koplja ali i vojnika koji se takvim oružjem služi. Ista reč je kasnije u srednjem veku vezana i za vojnike koji su bili slobodni i mogli da budu angažovani od bilo koga za potrebe obezbeđenja, odbrane i napada.
Kako je sve počelo sa savremenim frilenserima?
Otprilike tokom 2000-ih je sve krenulo. Ranije viđen kao prilično specifičan način rada, frilensing je naglo uzeo maha početkom 2000-tih, jer je visoka nezaposlenost tokom recesije u SAD značila da su mnogi profesionalci bili primorani da traže alternativne načine za život i rad. Osim toga, za poslodavce, frilenseri su se pokazali kao vredan izvor fleksibilnih i isplativih talenata u vreme kada su bili pod pritiskom da smanje fiksne troškove, prošire svoju bazu kupaca, razmišljaju globalno i brzo se prilagođavaju dovođenjem specijalizovanih kadrova. Ovi faktori u kombinaciji sa povećanom željom za ravnotežom između posla i privatnog života stvorili su savršenu uslove i kao rezultat toga broj nezavisnih profesionalaca je počeo naglo da raste. Između 2008. i 2011. je porastao za 12%, a zatim za neverovatnih 47% do 2018. U periodu 2000-2014 broj frilensera je porastao za 500% i danas i dalje raste tako da Google trenutno zapošljava nešto više privremenih i povremenih radnika nego stalnih.
Prve kompanije koje su frilenserima i firmama ponudile usluge povezivanja su:
eLance (SAD, 1998.)
Guru.com (SAD, 2000.)
Rent-a-coder (SAD, 2001.)
ScriptLance (Kanada, 2001.).